Sağlık Müdürlüğü

OKULLARDA SAĞLIĞI GELİŞTİRME PROJESİ

 ÇALIŞMALARINA START VERİLDİ

         İl Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Yaşam Kurulu” çalışmaları kapsamında; Sağlık Müdürlüğü ve Mersin Üniversitesi Tıp fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı işbirliği ile yürütülen “Okullarda Sağlığı Geliştirme Projesi” ilk çalışmasını 18 Şubat 2008 günü İleri İlköğretim Okulu toplantı salonunda gerçekleştirdi.Toplantıya her ilköğretim okulundan temsilen gelen proje koordinatör öğretmen ve her sağlık ocağından bir koordinatör sağlık personeli katıldı.

           Katılımcılara proje tanıtılmıştır.Mersin kent merkezindeki  ilköğretim okulları genel haritasını çıkarma amaçlı “Okul Bilgi Formu”nun  nasıl düzenleneceği detaylı şekilde anlatılmıştır.Bu projenin ana verisi olacaktır.

          Proje içeriği ve çalışma takvimi aşağıdadır.

          PROJENİN ADI: 

           Kısa adı “ OSGE “olan projenin açılımı “Okullarda  Sağlığı Geliştirme  “ Projesi şeklindedir.

           PROJE YÖNETİMİ:

ü      Mersin İl Sağlık Müdürlüğü

ü      Mersin Üniversitesi Rektörlüğü/Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanlığı

           AMAÇ GEREKÇE

      Birleşmiş Milletler Örgütünün verileri; kirli su ve hijyenik olmayan tuvalet koşullarının dünyada her yıl 1.5 milyon çocuğun ölümüne zemin hazırladığı ve şu an ki koşulların devam etmesi halinde 2015 yılında dünyada 2.4 milyar insanın temel tuvalet temizliğinden mahrum kalacağı tahmin edilmektedir. Gelecekteki toplum sağlığı; temiz tuvaletlere ve tuvalet sonrası, yemek öncesi ellerin yıkanması bilinç ve duyarlılığı ile yakından ilgilidir.

      Üretken ve uzun yaşamak için bireylerin sağlığını olumsuz etkileyen zararlılardan korunması gerekir. Zararlılar; kaynak-taşıyıcı-vücut üçgeni zemininde kişi sağlığını etkiler. Çevre ile iç içe olan eller bazen kaynak, bazen de zararlılar için taşıyıcı olur. Kaynak ve taşıyıcının temiz tutulması halk sağlığını olumlu etkileyecektir.

Sağlıklı öğrenciler için sağlıklı okul çevresi gerekir. Okul çevresi gerek çalışan gerekse öğrencilerin sağlığını, güvenliğini, davranış ve alışkanlıklarını, çalışma ve öğrenme verimliliğini etkileyen bir ortamdır. İnsan sağlığını olumsuz etkileyen çevresel faktörler okul çevre sağlığını da tehdit eden unsurlardır. Çocuk ve gençler bir yılın yarıdan fazla süresini okul ve çevresinde geçirmektedir. Okul özellikle birçok bulaşıcı hastalığa ve kazalara duyarlı kişileri bir araya getirdiği için okul sağlığı özel önem kazanmaktadır. Sağlıklı okul hayatı, güvenli ve sağlıklı fiziki ve sosyal çevreyi sağlamayı amaçlar.

Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesinin 21. yüzyılda Herkes İçin Sağlık Hedeflerinden biri “Gençlerin 2020 yılına kadar sağlıklı olmalarını ve toplum içindeki rollerini sağlıklı biçimde yerine getirebilmelerini sağlamaktır” demektedir (1). Çocuk ve gençlerin sağlığını koruyan, geliştiren okul ve çevresinde çocuklar uzun süre bir arada ve belirli kapalı ortamlarda bulunmaktadır. Bu ortamlarda bulaşıcı hastalıkların yayılması daha kolay olmaktadır. Bu nedenle okul çevresi, özellikle niteliğinin yükseltilmesi gereken özel bir çevre olarak ele alınmak zorundadır (2). Okul çevresi deyimi; okulun yeri, binası, etrafı, alt yapı tesisleri, oyun alanları, su temini, çöplerin yok edilmesi, tuvaletler, ısıtma ve havalandırma, aydınlatma, sıralar, sınıfların büyüklüğü gibi konuları içine alır (3).

           Toplumda okul çağındaki bütün çocukların mümkün olan en iyi bedensel, ruhsal ve sosyal yönden sağlığa kavuşmalarını sağlamak ve sürdürmek, böylece çocukların ve dolayısıyla toplumun sağlık düzeyini yükseltmek amacıyla öğrencilerin ve okul personelinin sağlığının değerlendirilmesi, geliştirilmesi, sağlıklı okul yaşamının sağlanması ve sürdürülmesi, öğrenciye ve dolayısıyla topluma sağlık eğitiminin verilmesi için yapılan çalışmaların tümüne okul sağlığı hizmetleri denilmektedir. Okul sağlığı programları, okul ve varsa sağlık personelinin katılıp işbirliği yaptığı ortak bir etkinliktir (3). Eğitim kurumlarının amaçlarının gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak için okul ile aile arasında da iş birliği sağlanmalıdır (4).

Kısa Dönemli Amaçlar

a)      Mersin İl Merkezindeki İlköğretim Okullarının çevre sağlığı durumunun saptanması,

b)      Okulların su deposu ve tuvaletler açısından onarım ihtiyacının saptanması,

c)      Onarım ihtiyacı olan okullardan 15 tanesinin su depolarının değiştirilmesi, su tesisatlarının yenilenmesi ve tuvaletlerinin onarımının tamamlanmasıdır.

Orta Dönemli Amaçlar

a)      Öğrenci ve velilere; hijyen, sağlıklı beslenme ağırlıklı olarak temel sağlık davranışları konusunda eğitim vermek,

b)      Öğretmenlere; hijyen, sağlıklı beslenme ağırlıklı olarak temel sağlık davranışları konusunda eğitim ve eğitim becerileri konusunda eğitici eğitimi vermek,

c)      Öğrencilere hijyen ve sağlıklı beslenme konularında farkındalık kazandırarak sağlık durumlarının korunması ve gelişmesine katkı sağlamak,

d)      Milli Eğitim Müdürlüğü ile diğer okullardaki çevre sağlığı sorunlarının çözümü için ortak çalışmalar yapmaktır.

           GEREÇ ve YÖNTEM

           Mersin İl Hıfzısıhha Kurulu 04/12/2007 tarihli kararı ile kurulan “İl Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Yaşam Kurulu”nun 27/12/2007 tarihli ilk toplantısında alınan karar üzerine bu proje hazırlanmıştır.

     Bu proje 02 Ocak – 31 Aralık 2008 tarihleri arasında Mersin İlinde yürütülecektir. Proje kapsamı; Mersin il merkezindeki 9 anaokulu, 120 İÖO ve 25 Belde-köy İÖO toplam 154 kamu ve 7 özel İÖO olmak üzere toplam 161 okuldur. Üç aşamalı olarak tamamlanması planlanan projede ilk aşama her okulun çevre sağlığı durumunun değerlendirilmesidir. Bu değerlendirme için gerekli olan veriler, hazırlanan “Okul Bilgi Formu”na gözlem sonuçlarının kaydedilmesiyle toplanacaktır. Okul Bilgi Formları ile toplanan veriler bilgisayara girilerek okulların çevre sağlığı açısından değerlendirilmesi yapılacaktır. Verilerin toplanmasında her ilköğretim okulundan bir kişi (sağlık bilgisi/rehberlik/beden eğitimi /fen bilgisi öğretmeni) “okul proje koordinatör öğretmen”i olarak ve okulun bağlı bulunduğu sağlık ocağından bir kişi de (sağlık memuru, çevre sağlık teknisyeni/hemşire/ebe) “bölge okul sağlığı koordinatörü” olarak görevlendirilecektir. Belirlenen bu görevlilere, verilerin toplama yöntemi konusunda eğitim verilecektir.

İkinci aşamada; verilerden elde edilen sonuçlara göre belirlenen 15 ilköğretim okulu proje paydaş kurum temsilcileri tarafından ziyaret edilerek, yerinde durum tespiti yapılacaktır. Okul tuvalet binalarının kullanılabilirliği, tesisat ve malzemelerin sağlamlılığı; mevcut su depolarının temizliği tekrar değerlendirilerek onarım kararı alınacaktır. Proje paydaşı kurumlar tarafından onarım ihtiyacı olan okulların su depolarının değiştirilmesi, su tesisatlarının yenilenmesi ve tuvaletlerinin onarımının tamamlanmasıdır.

Üçüncü aşama da; Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalınca öğrenci, öğretmen ve veliler için ayrı eğitim modülleri hazırlanacaktır. Bu eğitimler; seçilen 15 okulda proje eğitim ekibi tarafından, diğer okullarda “okul proje koordinatör öğretmenler” tarafından verilecektir. Eğitimlerde karşılıklı katılımlı eğitim teknikleri kullanılacaktır.

İŞBİRLİĞİ YAPACAK KURUM ve KURULUŞLAR

A)          Kamu Kurum ve Kuruluşları

1.      Mersin İl Sağlık Müdürlüğü

2.      Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

3.      Mersin Milli Eğitim Müdürlüğü

4.      Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı

5.      Ticaret ve Sanayi Odası

6.      Esnaf ve Sanatkarlar Odası

B)           Özel Kuruluşlar

1.      Özel Eğitim Kurumları

          PROJE ÇALIŞMA GRUB

          Proje Lideri:    Hülya AKSOY (Mersin Valisi Sayın Hüseyin AKSOY’un eşleri)

          Proje Yöneticileri:       Hüseyin GÖKÇE (Eğitim Şube Müdürü)

            Doç. Dr. Resul BUĞDAYCI

          Proje Yürütücüsü:        Doç. Dr. Tayyar ŞAŞMAZ

Yrd.Doç. Dr. Seva ÖNER

Yrd.Doç. Dr. Gülçin YAPICI

Yrd.Doç. Dr. Ahmet Öner KURT

Dr. Aysun YERLİKAYA

Servet TOPLAR

Handan GÖKDEMİR

PROJE UYGULAMA PLANI